Bloggfćrslur mánađarins, apríl 2017

Vísindagangan

Ţađ var gaman ađ sjá fjöldann sem tók ţátt í vísindagöngunni, ekki minnst á tímum ţegar vísindin eru sniđgengin eins og má sjá vestan hafs. Ţar ríkir „mér finnst“ viđhorfin sem aldrei fyrr. Ţetta sést mjög vel á viđhorfi til umhverfis og heilbrigđismála. En sennilega eru svo kölluđ „alternative truth“ ekki ţađ besta sem hefur komiđ fyrir vísindin.

Ţađ er sjaldgćft ađ hópur vísindamanna sýni ţá samstöđu sem ţarna var ţar sem fjöldi vísindamanna um allan heim, gekk vísindagöngu til stuđnings ţessari mikilvćgu starfsemi. Ţađ eru mörg málefni sem brenna á vísindafólki ţessa dagana en hćgt er ađ sjá nokkur af ţeim viđfangsefnum sem ţeim er bent á ađ sinna á ţessari vefsíđu.  https://satellites.marchforscience.com/

Ein af leiđbeiningunum sem ţarna er ađ finna er „reyndu ađ kynnast ţví hvernig stefnumótun vísinda gengur fyrir sig“. En međal ţess er bent á er ađ samskipti vísinda og stjórnvalda skipti verulegu máli. Ţađ hjálpar svo sem ekki ađ hvorugur hópurinn skilur hinn en ţađ er annađ mál. En oft er ţó skilning ađ finna á vísindum međal opinberra ađila. Hér á landi eru fjöldi vísindamanna sem eru í fremstu röđ í sínum frćđum ađilar ađ Vísinda- og tćkniráđi. En ţađ er hópur sem ćtti ađ tengja saman vísindi og stefnumótun og framkvćmd stefnu. Mađur verđur hugsi yfir ţví ađ hópur fólks međ ţekkingu á vísindum og situr í skjóli stjórnvalda í slíku ráđi hafi ekki áhuga eđa getu til ţess ađ vinna ađ stefnumótun. Nú ţegar líđur ađ miđju ársins 2017 fćr hinn óinnvígđi ađeins ađ sjá Stefnu og ađgerđaáćtlun 2014 til 2016 en ţađ geta veriđ ótal skýringar á ţví hvers vegna engin stefna hefur veriđ gefin út fyrir yfirstandandi tímabil. Sennilega er ţó engin ţessara skýringa marktćk, en ţađ eru engin stjarnvísindi ađ skrifa stefnupappír.

En vísindastefna hér á landi er „mér finnst“ stefna. Stjórnvöld hafa litla hugmynd um útá hvađ vísindin ganga, hvađ ţá hvađa forsendum ţau lúta og ţćr ţarfir sem ţau hafa. Ţetta veit vísindafólkiđ enda hefur ţađ sannađ sig ađ ţrátt fyrir stefnu (leysi) stjórnvalda í vísindamálum eru íslenskir vísindamenn oft í fremstu röđ í sínum greinum. Ţađ eru til nokkur tćki, ekki ţó mjög mörg eđa góđ, til ađ sá árangur íslenskra vísindamanna í gegnum tíđina. Nćgir hér ađ nefna ađ íslenskir vísindamenn hafa birt ritrýndar vísindagreinar í miklu magni og má sjá gćđi ţessara greina međ háu hlutfalli tilvitnana í ţćr. Ţađ er ekki nóg ađ skrifa fjölda greina ef enginn tileinkar sér innihald ţeirra sem sést til dćmis međ ađ vitna í ţćr. En íslenskir vísindamenn eru öđrum fremri í ađ vinna međ vísindamönnum annarra landa. Ţetta hefur líka veriđ mćlt, en vitanlega bara af erlendum sérfrćđingum. „Okkur finnst“ ekki mikil ţörf á ađ mćla svona. Viđ-vitum-ţetta-allt. Reyndar er Hagstofan ađ mćla ađföng til vísinda sem ekki skal vanmetiđ, nema hvađ ađ Hagstofan mćlir bara hvađ er undir ljósastaurnum. Ţetta er vísast vegna ţess ađ Hagstofan er mjög góđ í ađ mćla hluti, en bara hluti sem hún skilur.

Ţá hafa íslenskir vísindamenn, sjálfir án afskipta stjórnvalda, landađ fjölda erlendra rannsóknastyrkja, svo ađ eftir ţví er tekiđ. Ţá er sókn í innlenda styrki líka nokkuđ mikil. Ţađ eina sem stjórnvöld hafa heyrt ţegar vísindamenn tala er „meiri pening“ og ţar hafa stjórnvöld raunar stađiđ rausnarlega viđ bakiđ á vísindum á Íslandi. Sjóđir sem styrkja vísindi, tćkni og nýsköpun hafa vaxiđ međ ári hverju um langa hríđ. Aukningin er mikil á milli ára. Ţetta hrósa stjórnvöld sér af viđ hátíđleg tćkifćri og gleđjast yfir framsýni sinni. En íslensk stjórnvöld hafa raunar veriđ međal ţeirra sem leggja hvađ mest til vísindastarfa í hinum vestrćna heimi. En ekki međ samkeppni um peninga, heldur beinum framlögum til stofnana. Ţađ er síđan stofnanna ađ skipta fé á milli vísinda og rekstrar. Ţetta virkar ekki sérlega skilvirk ađferđ en afar ţćgileg. Nú er raunar skoriđ verulega í ţetta framlag og mun ţađ eflaust leiđa til minni virkni vísinda. Ţađ er ekki eins og stofnanir séu teknar út og lagt mat á starfsemi ţeirra til ađ sjá hvar megi skera af, nei ţađ er er best ađ nota ostaskerann í svona niđurskurđ.

Margar ţjóđir tengja saman vísindastarf og stefnu viđkomandi ríkisstjórna. Ţannig eru veittir styrkir til vísindamanna og hópa um verkefni á ţeim sviđum sem viđkomandi lönd eru ađ leggja áherslu á. Vitanlega eru ýmsar ađrar leiđir sem notađar eru en ađ leysa mál ţeirrar ţjóđar sem styrkir vísindi ćtti ekki ađ vera annađ en jákvćtt. Er ţá ekki veriđ ađ atast í margumtöluđu frelsi vísindanna. Ţetta gera íslensk stjórnvöld ekki. Ţau auglýsa bara eftir verkefnum, einhverjum verkefnum. Ţađ getur veriđ ađ á skorti skilvirkni í slíkum ađferđum hjá litlum löndum. 

En nú er göngunni lokiđ og er ţví spurt: „hvađ svo“. Kannski ađ komist á samtal milli stjórnvalda og vísinda. Eđa ćttum viđ kannski bara ađ láta Ćvar og Villa vísindamenn sjá um ađ tengja vísindin viđ alla hina, en ţeir eru ţeir einu sem hafa gert eitthvađ í ţví af viti.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband