Norska Forskningspolitikk gerir grein fyrir nżrri sżn į nżsköpun.

Norska rannsóknarrįšiš hefur fengiš ķ hendurnar nżja skżrslu frį hinu fjölžjóšlega rįšgjafafyrirtęki Technopolis. Stušst er viš nżja skżrslu OECD um śttekt į nżsköpun ķ Noregi. Noršmenn lįta taka reglulega śt rannsókna- og nżsköpunarkerfiš ķ landinu, lķkt og Ķslendingar geršu um įrabil.

Helstu skilaboš ķ skżrslunni til stefnumótandi ašila ķ Noregi eru žrennskonar:

  • Breytingar ķ įtt aš fjölbreyttara og öflugra hagkerfi.
  • Žróun nżsköpunarkerfisins ķ įtt aš samkeppnishęfni, skilvirkni og hagkvęmni.
  • Stušningur viš rannsóknir og nżsköpun sem gera betur kleift aš męta félagslegum įrskorunum.

Žessi skilaboš Technopolis taka miš af žvķ sem OECD kallar „žrišja kynslóš nżsköpunarstefnu“.  En ķ gegnum įrin hefur sżn sérfręšinga ķ stefnumįlum nżsköpunar gengiš ķ gegnum tvęr kynslóšir:

  1. Fyrsta kynslóšin byggist į lķnulegum skilning į nżsköpun, žar sem nżsköpun er flutt frį rannsóknarstofnunum eša hįskólum til atvinnulķfsins. Opinber fjįrfesting ķ rannsóknum og žróun er hér réttlętanleg vegna markašsbrests, žaš er aš fyrirtękin hafa ekki nęga burši til aš stunda rannsóknir til aš nišurstöšur žeirra komi fram sem nżsköpun. Hugmyndin er sś, aš fyrirtęki leggja įherslu į rannsóknir og žróun vegna žess aš žau geta annars ekki višhaldiš nęgilegri aršsemi.
  2. Önnur kynslóšin byggist į aš fyrirtękiš er ķ brennidepli ķ skilningi į nżsköpun, žar sem mašur sér samspil mismunandi ašila ķ samfélaginu og hvernig žeir lęra af hverju öšrum. Hér er verkefni hins opinbera aš vinna gegn vankanta kerfisins meš žvķ aš tryggja fjįrmögnun, skipulag og ramma sem fólk og fyrirtęki žurfa aš tileinka sér.
  3. Žrišja kynslóš nżsköpunarstefna er nż hugmynd, sem er enn ķ žróun. Flestir sem vinna aš žessu mįlum eru sammįla um aš žessi ramma inniheldur aš minnsta kosti žessa žętti:

 

  • Stefna sem varšar félagsleg og alžjóšlegar įskoranir, sem mį tengja markmišum Sameinušu žjóšanna um sjįlfbęrni.
  • Hugmynd er uppi um aš žessar helstu įskoranir krefjast meira en nżrra uppfinningar og nżrra hugmynda. (ķ ljósi žess aš žetta starf getur skapaš eins mörg vandamįl og žaš leysir). Žaš kann aš koma upp žörf fyrir endurskipulagningu hagkerfisins, framleišslunnar og jafnvel hins félagslega kerfis til aš tryggja sjįlfbęra framtķš.
  • Ķ ljósi žess aš rannsóknir og nżsköpun geta skapaš eins mörg vandamįl og hśn
    leysir veršur įbyrgš og sjįlfbęrni verša aš vera hluti af hugsun fyrirtękja og vķsindamanna frį fyrsta degi. Stefnumótandi ašilar žurfa žvķ aš taka tillit til sjįlfbęrni og įbyrgšar ķ skipulagningu, fjįrmögnun og eftirfylgni.
  • Margir af žeim įskorunum sem viš vinnum aš eiga verša til ķ framtķšinni og allt sem mašur gerir hefur afleišingar fyrir framtķšina. Enginn getur sagt til um framtķšina, en vķsindamenn og stefnumótandi ašilar geta bśiš til mismunandi svišsmyndir um framtķšina og skilgreina žannig įskoranir og tękifęri sem hęgt er aš undirbśa.
  • Allir sem mįliš varšar ęttu aš taka žįtt ķ stefnumótun, ekki bara žeir sem hefš hefur veriš fyrir aš sjįi um žau mįl svo sem faglegir og pólitķskir sérfręšingar.

Sjįlfbęrni er mikilvęgur žįttur ķ višleitni žjóša til aš nį félagslegum og efnahagslegum markmišum sķnum. Žaš er žvķ mikilvęgt aš vanda vel til verka viš stefnumótun ķ nżsköpunarmįlum.

 


Evrópskt samstarf um handbók fyrir kennara um tilfinningar nemenda

Nżlega gaf samstarfshópur um framfarir ķ endur- og sķmenntun śt ritiš Emotions- How to cope in Learning environments. Markmiš meš śtgįfu žessarar handbókar er aš lęra af kennurum og öšrum sem žjįlfa nemendur hvaš varšar viršingu fyrir umhverfi sķnu, žolinmęši viš samskipti milli fólks og aš foršast mistślkun og erfiš samskipti milli nemenda og kennara. Tilfinningar eru ķ brennidepli žessarar handbókar og hvernig skuli taka į margvķslegum vandamįlum sem upp koma ķ tengslum viš žęr. 

Höfundar söfnušu saman reynslusögum frį kennurum, leišbeinendum og öšrum žeim ašilum sem koma aš žjįlfun ķ sķ- og endurmenntun į daglegum grunni og ķ ljósi žessarar reynslu voru teknar saman żmsar ašferšir og dęmi um leišbeiningar og tękni til aš takast į viš tilfinningatengd vandamįl ķ kennslu.

Greiningstofa nżsköpunar į Ķslandi tók žįtt ķ verkefninu.

Aš handbókinni stóš hópur ašila frį Ķslandi, Danmörku, Fęreyjum, Lithįen og Lettlandi. Starfiš viš Handbókina var styrkt af NordPlus. Hęgt er aš nįlgast handabókina ķ pdf formi ķ skrįr tengdar bloggfęrslu.

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Greining į feršavenjum feršamanna, innlendra lķka.

Framkvęmdastjóri Markašsstofu Noršurlands sagši aš "Engin almennileg gögn eru til ķ feršažjónustunni hér į landi svo hęgt sé aš gera marktękar įętlanir og bregšast viš įföllum ķ greininni.

Žaš er nįnast į hverjum degi aš fjölmišlar koma fram meš mis vel undirbśnar skżringar į žróun feršamįla og fjölda feršamanna og hversvegna sś žróun er į žennan veginn og hinn. Geršar hafa veriš skżrslur um hver žróun feršamanna er og žar sżnist sitt hverjum. Ein vinsęlasta skżringin er fall WoW flugfélagsins, sem leiša mį lķkum aš sé rétt af einhverju leit. Žaš mį vel vera aš einhver hafi rétt fyrir sér. Af hverju vitum viš ekki eitthvaš um įhrif af falli WoW til skemmri og lengri tķma? Hvaš sem žvķ lķšur er umręšan afskaplega ómarkviss į allan hįtt. Aš telja feršamenn į żmsum stöšum og frį żmsum stöšum og athuga hvaš žeir hafa eytt miklu fé er fremur takmörkuš greining. Minni įhersla er lögš į aš kanna eiginleika og afstöšu žeirra sem kjósa aš sękja okkur heim. 

Fįir eru aš gefa gaum af žvķ aš ķslenskum feršamönnum ķ eigin landi viršist vera aš fękka. Žį er skżringin helst gefin sś aš viš ķslendingar viljum ekki vera innan um stóran fjölda erlendra feršamanna. Žarna er žįttur sem žarf aš greina almennilega. Hversvegna er landinn aš draga śr feršum innanlands? 

Ef ég į aš gerast eins mann könnun į feršavenjum ķslendinga ķ eigin landi, žį get ég upplżst aš nokkrir žęttir hafa įhrif į mķnar feršavenju. Ķ fyrsta lagi er žaš gengdarlaus okur į öllu veršlagi sem viš innlendir og erlendir feršamenn veršum fyrir. Hvort um sé aš ręša eldsneyti į bķla, kostnaši į tjaldstęšum, kostnašur viš veitingar svo eitthvaš sé tališ. Ég hef ekkert į móti frjįlsu veršlagi ķ sjįlfu sér, en žaš er oršiš ašeins of frjįlst. Įn žess aš fara aš telja upp lista af vörum og žjónustu sem feršamenn kaupa, žį held ég aš stutt ferš til śtlanda gęfi meira veršgildi fyrir peningana.

Ķ öšru lagi er žaš blessaš vešriš sem hefur įhrif į feršavenjur mķnar. Žar get ég ekki kennt neinum um nema nįttśruöflunum, en žeim breytum viš ekki. Žó viš séum alltaf aš reyna meš žvķ aš bjóša nįttśrunni żmiskonar mengun og sóšaskap. Žį er bara aš velja staš til aš heimsękja og bśast mį viš žokkalegu vešri. Žaš er ekki alltaf létt fyrir okkur hjólhżsafólkiš aš keyra mikiš į milli landhluta. Ef viš gerum žaš žį eru tjaldstęšin, sem eru misjafnlega vel skipulögš og rekin, tilbśin aš rukka um vęnar fjįrhęšir fyrir gistingu og fyrir rafmagn. Žaš vęri fróšlegt aš sjį hve miklu rafmagni venjulegt hjólhżsi, fellihżsi eša hvaš žaš nś kann aš vera, eyšir į sólahring. En veršiš į rafmagni er allt aš tveimur žśsundum. 

Tjaldstęši eru svolķtiš sérstök. Žar er hęgt aš fį żmsa žjónustu svo sem ašgang aš salernum, vatni og góš rįš hjį fulloršnum tjaldvöršum. En oftast er eina žjónustan fólgin ķ aš ungmenni koma og rukka tjaldbśa um stęši fyrir feršahżsi og rafmagn. Stundum er žetta eina žjónustan sem veitt er. Žį er ekki hęgt aš panta tjaldstęšin a netinu og gera upp žar. Žaš er vķšast hvar alvarlegur skortur į žjónustu tjaldstęša og framkvęmdir viš žau eru oftast ķ skötu lķki. Sveitarfélög hafa žó vel bśna sveit rukkara į tjaldstęšum sķnum. Gjaldtaka er vel žróaš fyrirbęri en oft lķtil žjónusta į bak viš gjöldin.

Sem įšur sagši eru erlendir feršamenn ekkert fyrir mér. Vera mį aš erfitt sé aš fį bķlastęši į vinsęlum feršamannastöšum. En bķlastęši eru vķša til vandręša. Erlendir feršamenn eru ekki alltaf į sömu stöšum og innlendir. Til dęmis į tjaldstęšum eru žeir venjulega į afmörkušum stöšum meš kślutjöldin sķn. 

Ég skal višurkenna aš žaš eru į hinum vanbśnu vegum okkar sem ég passa mig į erlendum feršamönnum. Aš męta litlum Jaris eša Kśkś car, eša hvaš žeir nś kallast vinsęlustu feršabķlarnir, į ofsahraša žį veršur mér ekki um sel. Hér held ég aš framkvęmdavaldiš mętti efna fleiri loforš um višhald og breytingar į žjóšvegum. Löggan gerir sitt besta en alvarlegar afleišingar ofsaaksturs hafa veriš įtakanlegar.  

Žvķ er bent į aš žaš mętti greina feršavenjur innlendra og erlendra feršamanna mun betur en gert er og haga veršlagi eins og viš séum ķ virkri samkeppni um bęši innlenda og erlenda feršamann. Žį mętti ręša mįlefni feršamanna į breišum grundvelli. Ekki lįta gjaldtöku į hinum żmsu feršamannastöšum leiša umręšuna. 

 


Barįttan um störfin

Efnahagsstaša hverrar žjóšar byggist į žvķ aš hafa nęgt framboš starfa sem standa undir  góšum lķfskjörum.  Aš skapa nż störf og og stušla aš frumkvöšlahugsun įsamt žvķ aš móta heildstęša atvinnu-, mennta- og vinnumarkašs stefnu ętti aš vera sameiginlegt verkefni stjórnvalda, samtaka launafólks og atvinnurekenda. Stjórnendur framhaldsskóla og hįskóla žurfa einnig , meš meira afgerandi hętti,  aš taka žįtt ķ mótun atvinnulķfs og hugsa śt fyrir ašalsnįmskrį.   Nemendur vilja ekki bara śtskrifast, žeir vilja menntun sem leišir til atvinnutękifęra. Žvķ er mikilvęgt aš yfirvöld skólamįla sjįi fyrir žęr breytingar sem verša į kröfum atvinnulķfs til fęrni og miši nįmsframboš aš žvķ.

Skżrari stefnu er žörf žegar horft er til uppbyggingar atvinnulķfs hér į landi.  Ljóst er aš efla žarf fęrni ķ raungreinum og fjölga tęknimenntušu fólki ef ķslenskt efnahagslķf į aš žrķfast į 21. öldinni og ķslenskur markašur aš vera samkeppnisfęr.

Stefnan byggir mešal annars į žvķ aš viš spyrjum okkur hverskonar samfélag viš viljum vera. Viljum viš vera hįlauna eša lįglaunasamfélag. Viš höfum aš nokkru leiti vališ okkur leiš sem lįglaunaland į mešan įhersla į aš skapa hįlaunastörf hefur ekki veriš fylgt eftir. Žį ber aš fagna oršum forrįšamanna rķkisstjórnarinnar aš stefnumótun ķ mįlefnum rannsókna og nżsköpunar sé į dagskrįnni. Hér hefur veriš slegiš slöku viš um įrabil. Stefna ķ mįlefnum rannsókna og žróunar hefur vissulega veriš mörkuš en ķ mįlefnum nżsköpunar hafa frumkvöšlar og fyrirtęki bśiš viš lķtinn skilning stjórnvalda. Bent er į aš sjóšir ķ eigu landsmanna séu góšur hvati til nżsköpunar og sköpunar veršmętra starfs. En žess mį geta aš žessir fįu sjóšir eru litlir og afar takmarkašur hvati ķ samkeppni viš önnur lönd. En žaš er žó ekki žörf į aš vanžakka žaš sem žó er gert. Męlingum aš ašföngum til rannsókna og nżsköpunar hefur varla veriš gefinn gaumur sķšustu 10 įrin, sem žżšir aš viš męlum žessa žętti ķ ótķmabęru gorti stjórnvalda. Slakar męlingar og žar meš birting upplżsinga um rannsóknir og nżsköpun standa ķslenskum vķsindum og nżsköpun fyrir žrifum.

Ķsland er hluti af alžjóšlegu samfélagi žar sem hörš samkeppni rķkir um góš störf og sś samkeppni mun fara vaxandi ef tekiš er miš af žróun  atvinnutękifęra hér į landi undanfarin įr. Žegar horft er til stöšunnar į vinnumarkaši į heimsvķsu kemur fram įhugaverš tölfręši.  Af um žaš bil sjö milljöršum einstaklinga ķ heiminum ķ dag er tališ aš um žaš bil žrķr milljaršar einstaklinga skapi veršmęti af einhverju tagi eša eru aš leita aš slķku starfi žar sem žaš er hęgt. Vandinn felst ķ žvķ aš einungis eru um 1.2 milljarša heilsdagsstarfa į vinnumarkašinum į heimsvķsu sem žżšir aš hugsanlega vantar  1.8 milljarša starfa fyrir atvinnubęra einstaklinga og/eša ķ atvinnuleit. Žetta samsvarar  žvķ aš um žaš bil 25% af fólksfjölda jaršarinnar eru aš leita sér aš starfi.  Barįtta um störf žarfnast allra mögulegra śrręša sem hęgt er aš grķpa til. 

Į Ķslandi var stašan įriš 2018 sś aš atvinnužįtttaka var um 76%, hlutfall starfandi 72% og atvinnuleysi 5,5,%.

Skortur į störfum, sem standa undir góšum lķfskjörum, hefur löngum veriš įstęša hungurs, mikilla fólksflutninga, illrar mešferšar nįttśruaušlinda, öfga, og breikkandi bils į milli rķkra og fįtękra.  Eitt mikilvęgasta verkefni stjórnvalda hvar sem er ķ heiminum er aš taka į žessu vaxandi ójafnvęgi ķ heiminum og takast į viš nżtt verkefni ž.e. aš  skapa störf.  Įriš 2010 gerši Gallup könnun sem bar heitiš; The state of global workplace:  A worldwide study og employee engagement and wellbeing”.  Megin nišurstöšur žessarar könnunar eru eftirfarandi:

 

  1. Framhaldskólar, tękniskólar og hįskólar eru lykiluppspretta fyrir sköpun starfa.
  2. Stęrsta vandamįliš sem alheimurinn horfist ķ augu viš er takmarkaš framboš starfa.
  3. Frumkvöšlun er mikilvęgari en nżsköpun.
  4. Brottfall ķ skólum er kostnašarsamt hverju samfélagi.
  5. Störf verša til žar sem nżir višskiptavinir birtast.
  6. Śtflutningur er undirstaša velgengni.

Ef žessi samantekt er sett ķ samhengi viš ķslenskan veruleika žį er ljóst  aš stjórnvöld į Ķslandi komast ekki hjį žvķ aš taka žįtt ķ barįttunni um aš efla atvinnutękifęri hér į landi žar sem aš öšrum kosti munu lķfskjör hér į landi versna ķ alžjóšlegum samanburši.   Meiri veršmętasköpunar er žörf til aš hęgt sé aš bśa viš žau lķfskjör sem viš teljum įsęttanleg.  Ljóst er  aš hlśa žarf aš frumkvöšlum – fólki sem skapar veršmętan rekstur og störf śt frį hugmyndum.  Hlśa žarf aš žętti frumkvöšlahugsunar hjį nśverandi kynslóš, börnunum okkar.  Annars er nżsköpun og frumkvöšlastarfsemi tilviljanakennd og jafnvel hįš heppni. Ef viš oršum žetta į annan hįtt ,,Góšir višskiptamenn skipta meira mįli en nżjar hugmyndir”.   Viš erum aš renna śt į tķma ef bķša į eftir góšu augnabliki eša heppninni. Įtaks er žörf til aš fjölga störfum meš auknum umsvifum ķ atvinnulķfinu. Er stašan sś aš hlśš er meira aš nżsköpun heldur en frumkvöšlastarfsemi? 

Viš žurfum öfluga leištoga bęši innan rķkistjórnar og ķ višskiptalķfinu žvķ žeir munu hafa mótandi įhrif į atvinnulķf borga og sveitarfélaga.  Hęgt er aš leiša hugann aš tveimur borgum sem stašsettar eru ķ sitthvorum heimshlutanum: Singapore og Havana. Lee Kuan Yew (staša hans, žjóšarleištogi, stjórnmįlamašur?) lagši grunnin aš Singapore og Fidel Castro (žjóšarleištogi) lagši grunninn aš Havana um žaš bil į sama tķma og  viš įlķka ašstęšur.  Singapore er ķ dag eitt af framsęknustu nśtķmasamfélögunum meš sterkt efnahagslķfi og framboš į  störfum.  Lķta mį į Havana sem  efnahags- og  samfélagslegt slys.  Ein borgin virkar en hinn virkar ekki.  Munurinn į žessum borgum felst ķ  sżn og stjórnun leištoga žeirra sem lögšu grunnin ķ upphafi.

Barįttan um störfin milli 1970-2000 breytti öllu ķ heiminum, viš lesum ekki um žaš ķ sögubókum en viš getum lęrt margt af žessu tķmabili.  Allt hófst žetta meš žvķ aš ķ Kalifornķu  söfnušust saman frumkvöšlar sem byggšu upp tękniišnaš sem leiddi til žess aš milljón starfa uršu til.  Lęrum af žessum tķma, hvaš fór žar fram sem gerši žaš aš verkum aš milljón starfa uršu til/sköpušust.

Žaš sem einkennir samkeppnishęfni rķkja er aš žau nżta tękni, menntun, innviši, efnahagsstjórn og fjįrfestingaumhverfi og byggja į žessum innvišum.   Ein vinningsleišin er sś aš byggja į sterkum innvišum og setja meira hugvit en keppinautarnir ķ žaš sem bśiš er til ķ hverju landi.  

Ķslenskt atvinnulķf žarf  aš bśa til fleiri og betri störf og til žess eru margir möguleikar.  Sękja žarf enn betur fram į sviši išnar og tękni og mennta og śtskrifa einstaklinga sem geta nżtt žau  tękifęri  sem žegar eru fyrir hendi og skapaš enn fleiri tękifęri.  Žvķ mišur er žaš svo ķ dag aš sį algengi misskilningur er fyrir hendi aš išn- og tękni menntun  sé ekki įlitin nęgilega góš menntun og žvķ sękja of fįir hęfileikarķkir einstaklingar ķ nįm į žessu sviši.  Žessu višhorfi žarf aš breyta.  Til aš upplżsa betur um stöšu išn- og tęknimenntunar hér į landi žį eru žaš um 15%  hįskólanema sem śtskrifast meš raunvķsinda- og tękni menntun en sambęrileg tala er  21% ķ Evrópu.  Žaš er mikilvęgt aš mennta fólk į hįskólastigi en viš žurfum lķka fólk sem lęrir aš vinna en lęrir ekki bara vķsindi og kenningar.  Menntakerfiš ķ Finnlandi er įlitiš meš žeim betri ķ heiminum en samt er atvinnuleysi ungs fólks žar um 19%.  Žetta er fólkiš sem į aš byggja upp framtķš Finnlands, hvaš ef žaš fęr ekki tękifęri til aš vinna og lęra nżja fęrni. Žar hefur atvinnuleysi ungs fólk veriš um 20%.

Mikilvęgt er aš standa sig vel ķ samkeppni sem į sér staš milli landa. Til aš svo geti oršiš žarf aš huga aš lķfskjörum landsmanna og starfsumhverfi žeirra. Žaš žarf aš skapa veršmęti og žar meš landsframleišslu sem getur leitt til žessara žįtta. Samkeppni er um nż störf. Starfskjör frumkvöšla rįša žarna miklu um. Žeir skapa nż störf sem žį leiša til veršmętasköpunar og aršsemi. Žaš er ķ raun samkeppni um hvert nżtt starf sem kemur til.

 


Snóker, leiš aš betri nįmsįrangri ķ stęršfręši

Sķfellt er leitaš leiša til aš aušvelda nįmsfólki nįmiš. Ašferšir sem ekki eru hefšbundnar hafa veriš skošašar og hefur Framkvęmdastjórn ESB lagt aukna įherslu į slķkar ašferšir. Ein įhugaverš leiš sem hefur veriš farin er tilraunin, Skįk eftir skóla en mennta og menningarmįlarįšherra skipaši nefnd ķ janśar 2013 til aš kanna kosti skįkkennslu ķ grunnsólum og įherslu hennar į nįmsįrangur og félagslega fęrni.

Nišurstöšur skżrslu nefndarinnar var fremur jįkvęš, enda mį segja aš flestir telji skįk įhugaverša hugarķžrótt.

Nś er ķ undirbśningi aš skoša hvort snóker geti haft sömu įhrif į nįmsįrangur ungmenna. Evrópusambandiš hefur styrkt verkefniš Stroke (tilvķsun ķ įrangur ķ snóker), sem hefur aš markmiši aš kanna snóker til aš bęta nįmsįrangur ķ grunn og framhaldsskólum. Verkefniš, sem vinnur eftir hugmyndafręši „Innovative snooker“ sem hannaš var af breskum ašilum, mun bjóša ķslensku nįmsfólki aš taka žįtt ķ ęfingum ķ snóker meš žaš aš markmiši aš bęta įrangur ķ stęršfręši og ešlisfręši.

Verkefniš er ķ samstarfi viš sérfręšinga ķ Bślgarķu, Ķtalķu, Portśgal, Bretlandi, Frakklandi og Ķslandi. Stjórnendur evrópska snókersambandsins hafa tekiš žįtt ķ undirbśningi verkefnisins.


Drekarnir žrķr ķ verkalżšshreifingunni

Flestir eru sammįla um aš verkalķšsmįl verši fyrirferšarmikil ķ vetur. Fjöldi samninga milli atvinnurekenda og launžega eru žegar lausir og ašrir aš losna innan skamms. Į sama tķma er nokkuš ljóst aš draga muni śr žeim hagvexti sem hefur rķkt um langa hrķš. Verkalżšshreyfingin kallar į lįgmarkslaun og ašgeršir hins opinbera en vinnuveitendur eru uggandi og kalla eftir norręnni skynsemi. Hin norręna skynsemi, ķ žessu tilfelli vinnumarkašsmódel sem tekur miš af almennum hagvexti, er svolķtiš erfitt aš nota eins og aš sauma bśtasaum. Hin noršurlöndin hafa byggt upp efnahagskerfi og félagslegt kerfi sem hęgt er aš ašlaga vinnumarkašskerfiš aš į skynsaman hįtt. Viš sem höfum lķklega aldrei haft skynsamlegt efnahagskerfi en erum svolķtiš aš nį įttum hvaš varšar félagslegt kerfi getum žvķ ekki nżtt okkur hiš norręna kerfi sem hefur vaxiš fram meš skynsamlegri samfélagsmynd.

Vķsast veršur erfitt aš nį samningum. Drekarnir žrķr sem nś rįša rķkjum ķ veraklķšshreyfingunni eru ekki lķklegir til aš sżna žolinmęši eftir aš bęši hiš opinbera og kannski sķšur atvinnulķfiš hafa meš launastefnu sinni sżnt af sér litla įbyrgš. Meš žvķ aš skapa hįlaunastétt veršlaunakįlfa sem sjaldnast eiga skiliš žau ofurlaun sem žeir hafa hefur millilauna fólkiš veriš skiliš eftir. Žaš er žó sį hópur sem heldur samfélaginu uppi, ekki papmpar sem njóta sérréttinda ķ skjóli óskiljanlegra įstęšna. Žaš vęri įhugavert aš skoša stofnun įrsins 2018 sem SFR tekur saman og sjį laun forstöšumanna sem metnar eru bestaar og žęr sem metnar eru sķšur góšar. Spruning hvaš er veriš aš greiša forstöšumönnum ķ nešstu sętum fyrir įrangur sem er ekki meginn sérlega góšur.

Į mešan margar stofnanir samfélagsins loga stafnanna į milli stendur žetta millilaunafólk vaktina og lętur hlutina ganga. Hvort žaš eru heilbrigšisstarfsmenn, eša ašrar stéttir sem hįšar eru misvitrum įkvöršunum stjórnmįlanna, žį er žaš fólkiš ķ landinu sem stendur sig įvalt mjög vel, žó ašrir žakki sér jafnan įrangurinn.

Žaš mį bśast viš, ef drekarnir ķ verkalżšsdreifingunni standa viš stóru oršin, aš vinnudeilur og verkföll muni blasa viš okkur fram į voriš. Spurning hvort stjórnmįlin taki sig į og byggi upp skynsama žjóšfélagsgerš er svo eitthvaš sem į eftir aš koma ķ ljós.


Ķslenskir feršamenn ķ eigin landi – gjaldtaka og annar kostnašur

Fjöldi ķslendinga sem feršast um landiš sitt hefur veriš aš aukast įr frį įri. Fólk hefur veriš aš kaupa hjólhśsi, fellihżsi og żmiskonar vagna til aš feršast meš. Žetta er ķ raun įgętis feršamįti. Fólk keyrir frį einu tjaldstęši til nęsta, ferš ķ gönguferšir, feršir inn į hįlendiš eša almennt gera sér żmislegt til skemmtunar. Akstur um landiš kostar mjög mikiš ķ bęši eldsneytiskostnaš og uppihald. Žį er stopp į tjaldstęšum ekki ódżrt. Tjaldstęši reyna aš hafa įkvešna lįgmarksžjónustu į stašnum fyrir alla feršamenn. Žó mį segja aš metnašur sveitarfélaga er afar misjafn hvaš varšar framboš af žjónustu og kostnaš viš hana. Žaš er önnur saga sem mętti segja.

Ķslenskir feršamenn ķ eigin landi hafa alltaf veriš til stašar en til višbótar höfum viš stóran fjölda erlendra feršamanna sem allir deila hręšilegu vegakerfi landsins. Žaš er stórhęttulegt aš keyra um landiš į žröngum, meira og minna ónżtum vegum, meš  mismundandi góšum bķlstjórum. Slysum hefur fjölgaš en žaš hefur ķ för meš sér mikinn kostnaš og enn meiri vanlķšan.

Į feršum okkar verjum viš stórum hluta eldsneytiskostnašar ķ uppbyggingu vegakerfisins.  Į vefsķšur FIB segir „Af um 80 milljarša króna sköttum sem įętlaš er aš bķlar og umferš skili į nęsta įri eiga 29 milljaršar aš fara til vegaframkvęmda og vegažjónustu. Rśmlega 50 milljaršar fara ķ önnur rķkisśtgjöld. Fram hefur komiš aš vegatollar eigi aš skila 10 milljöršum króna til višbótar į įri. Bķlaskattar verša žį komnir ķ 90 milljarša króna.“ Aš bjóša ökumönnum almennt uppį aš rśmlega 60% af sköttunum sem į aš fara ķ vegaframkvęmdir séu setta ķ hķtina stóru er fremur óhentugt.

Žaš er žvķ mjög kostnašarsamt fyrir ķslenska feršamenn į Ķslandi aš feršast um landiš sitt. Žaš er stórhęttulegt og rįn dżrt. Žegar feršamašurinn hefur tankaš fullan tank af rįndżru eldsneyti fer hann ķ sjoppuna og fęr sér hamborgara og kók. Žetta kostar hįtt į žrišja žśsund. Hann fer sķšan į tjaldstęšiš aš gera klįrt fyrir nóttina og fęr žį, ķ boši viškomandi sveitarfélags aš borga frį 1.500 į mann og frį 1.000 fyrir rafmagn. Stundum eru einkaašilar meš tjaldstęšin en žaš viršist ekki breyta miklu. Allir borga smį upphęš ķ gistinįttagjald, kostnaš viš gistingu og rafmagn. Žaš er žvķ ašeins į fęri hinna efnameiri aš feršast um eigiš land.

Umręša um gjaldtöku į hinum żmsu feršamannastöšum hefur fariš hįtt. Menn vilja byrja į aš setja į gjaldtöku fyrir hina żmsu žętti feršažjónustu en oft hefur ekkert veriš gert til žess aš réttlęta žessa gjaldtöku. Žaš er tęplega rétt aš rukka fólk fyrir žjónustuna sem feršamenn nęsta įrs munu njóta. Feršažjónusta viršist gang śt į gjaldtöku ekki žaš aš veita žjónustu geng ešlilegu gjaldi. Žaš er eitthvaš veriš aš gefa vitlaust hérna.

Ķslenskir feršamenn ķ eignin landi eru oršnir langžreyttir į žessum hörmulegu ašstęšum sem bošiš er uppį. Žaš er dżrt og hęttulegt aš fara um okkar fallega land. Margir hafa lagt ķ talsverša fjįrfestingu til aš geta feršast um landiš, ekki alltaf mešvitašir um ašstęšur og žjónustu.

Lķklega er ekki svo vitlaust aš selja hjólhżsiš og fara bara til Tene, žaš er lķklega talsvert ódżrara, žjónustan byggir į aš feršamašur fįi veršgildir fyrir peningana sķna og hęttan er talsvert minni.


OECD gefur śt įrangur ķ vķsindum, tękni og atvinnulķfi 2017.

OECD birti ķ nóvember skżrslu um Vķsindi, tękni og atvinnulķf (Science, Technology and Industry Scoreboard) fyrir įriš 2017. Ķ sérstöku yfirliti um Ķsland koma ķ ljós żmsar upplżsingar um vķsindi, tękni og nżsköpun sem einkennir Ķsland.

http://www.oecd.org/sti/scoreboard.htm?utm_source=Adestra&utm_medium=email&utm_content=OECD%20Science%2C%20Technology%20and%20Industry%20%28STI%29%20Scoreboard&utm_campaign=OECD%20Science%2C%20Technology%20%26%20Innovation%20News%2012%2F2017&utm_term=demo

Į Ķslandi stunda lķtil og mešalstór fyrirtęki um 90% af rannsókna og žróunarvinnu į Ķslandi. Žvķ mį segja aš stór fyrirtęki, eša žau sem hafa fleiri en 250 starfsmenn, verja um 3,2 milljöršum til rannsókna og žróunar. Ķ flestum löndum OECD eru žaš einmitt stór fyrirtęki sem stunda hvaš mestar rannsóknir og er žį spurt hvort stóru rannsókna og žróunarfyrirtękin okkar svo sem Marel, Össur, Ķslensk erfšagreining séu ekki aš reiknast hęrra. Hagstofan gefur engar skżringar į vefsķšu sinni, enda stundar stofnunin almennt ekki greiningu į gögnum sķnum. Žetta er verulega umhugsunarvert og kallar į gegnsęi ķ birtingu gagna.

Tęp 80% af rannsóknum og žróun eiga sér staš ķ žjónustugeiranum. Į Ķslandi eru žaš einmitt žjónustufyrirtęki sem eru hvaš mest įberandi ķ žekkingargeiranum. Atvinnulķf į Ķslandi er verulega hįš erlendri eftirspurn. Tęp 60% af störfum ķ einkageiranum eru ķ greinum žar sem afgerandi er erlend eftirspurn. Žar mį vķsast telja aš feršaišnašur sé mjög įberandi. Į sama tķma er framleišni vinnuafls fremur lįg og er tekiš dęmi af žvķ aš ķ upplżsingatękni er framleišni lęgri en ķ öšrum išngreinum. Žetta vekur upp margar spurningar, sem vķsast fįst engin svör viš. Žaš veršur aš vera hęgt aš segja žegnum žessa lands hvaš er vel gert og hvaš mišur vel og hvaš veldur.

En Ķslendingar eru framarlega žegar talaš er um notkun į internetinu. Nįnast allir Ķslendingar (98%) nota internetiš. Žį eru Ķslendingar öflugir aš nota netiš ķ samskiptum viš hiš opinbera og eru žar fremstir ķ flokki meš Dönum. Žį vekur athygli sį įrangur sem ķslenskir vķsindamenn hafa nįš, męlt ķ samstarfi viš erlenda vķsindamenn um skrif į vķsindagreinum og žar meš um samstarf ķ vķsindum. Ķslenskt vķsindakerfi er fremur lķtiš og leit aš samstarfsašilum leišir vķsindamenn oftast fljótt til śtlanda. Auk žess eru allmargir vķsindamenn menntašir ķ śtlöndum og žvķ meš góš tengsl žegar heim er komiš.

Žaš mį žvķ segja aš žaš gangi vel og mišur vel ķ mįlefnum vķsinda, tękni og atvinnulķfs į Ķslandi. Vonandi er aš nż rķkisstjórn, sem leggur įherslur į žessi mįli, leggi ķ žį vinnu aš greina stöšu og žróun žessara mįla en lįta sér ekki nęgja žį skżringu aš hlutirnir séu bara svona.


Framlölg til heilbrigšismįla ķ 11% af VLF

Mikil umręša hefur veriš um śtgjöld til heilbrigšismįla ķ ašdraganda kosninga en einnig į sķšustu įrum. Krafa hefur veriš um 11% framlög til žessara mįla af vergri landsframleišslu. Raddir hafa heyrst um aš ķ žeim löndum sem viš kjósum aš bera okkur saman viš sé hlutfall śtgjalda af heilbrigšismįlum einmitt 11%.

Mešal framlag til heilbrigšismįla ķ OECD rķkjunum er um 9% įriš 2016 en į Ķslandi um 8,6% eins og sjį mį ķ śttekt OECD Health at a Glance 2017 (http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017_health_glance-2017-en#page1) į blašsķšu 137.

Spurning er hvaš er „framlag“ en OECD skiptir framlögum ķ opinber framlög og frjįls framlög af żmsu tagi. Opinber framlög til heilbrigšismįla į Ķslandi voru um 7% af VLF įriš 2016 į mešan žetta framlag var rśmlega 6% aš mešaltali hjį OECD. Hjį žeim löndum sem viš berum okkur saman viš er opinbert framlag til heilbrigšismįla um 8%. Raunar er žaš svo aš önnur framlög til heilbrigšismįla en hin opinberu, eru jafnan fremur lęgra hlutfall af heildinni hjį žeim sem fį hvaš mest.

Eflaust hafa allir sķna skošun į žvķ hve hįtt framlag ętti aš vera til heilbrigšismįla. Žeir sem best žekkja segja aš heilbrigšiskerfiš sé komiš aš žolmörkum. Žaš er vissulega mjög alvarleg staša en spurning er hvert ętti framlagiš aš vera? Hęsta opinbera framlag til heilbrigšismįla er ķ Žżskalandi eša rśm 9% mišaš viš 7% į Ķslandi. Bęši löndin hafa mjög gott heilbrigšiskerfi en hęgt er aš velta žvķ fyrir sér hvort hagkvęmni stęršarinn hafi žarna įhrif. Opinbert framlag til heilbrigšismįla į Noršurlöndum er talsvert hęrra en į Ķslandi eša um 9% en frjįlsu framlögin kringum 1,5 til 2,0% eitthvaš ašeins hęrra en į Ķslandi. Spurning er hvort markiš ętti aš vera 9% af opinberu fé eša um 11% af öllu fé. Žaš er talsveršur munur į žessum markmišum.


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Hverageršis kappaksturinn

Įrlegur kappakstur milli Raušavatns og Hverageršis įtti sér staš sķšastlišiš sumar į hverjum degi frį svona 1. maķ til 30. september, eins og venjulega. Keppendur voru nęstum allir bķlar sem įttu leiš žarna um. Sérstaka umbun fengu bķlar meš hverskyns vagna, hjólhżsi eša annaš sem hęgir į hraša bķla. Veittir eru punktar fyrir framśrakstur, aš halda bķlum fyrir aftan sig og sem mestan hrašamismun žar sem er ein akrein og tvęr eša fleiri akreinar mętast.

Kappaksturinn hefst į rólegu nótunum viš hringtorgiš hjį Raušavatni. Smį nśningar geta myndast žegar śr hringtorginu er komiš žar sem eru tvęr akreinar į stuttu bili. En žašan og aš Lögbergs brekku  eru bķlstjórar aš hugsa um hvaša strategķu žeir eigi aš nota į leiš uppį og yfir Sandskeiš. Um leiš og bķlar koma į tvęr akreinar byrjar hrašaksturinn. Nś žarf aš nį ķ sem besta stöšu įšur en akreinum fękkar aftur ķ eina og hrašinn lękkar nišurfyrir hįmarkshraša. Hér gildir aš halda öllum fyrir aftan sig og gefa sķšan hressilega ķ og vonast til aš vera fyrstur aš nęstu žrengingu į veginum. Žeir sem į eftir koma śt śr einnar akreinar stöšunni žurfa nś aš fara enn hrašar en sį sem stjórnaši įšur. Žegar kemur aš nęstu žrengingu gildir aš nota hvern žumlung af akreinunum tveimur. Žaš er hér sem flutningabķlar eša bķlar meš aftanķvagna hverskonar, fį flesta punkta. Nįi svoleišis farartęki aš komast inn į einnar akreinar žrengingu eru margir punktar ķ boši.

Hjį Litlu kaffistofunni nį įkafir bķlstjórar aš komast fram hjį žeim sem réšu feršinni žegar um eina akrein var aš ręša. Į leiš upp brekkuna er brennt įlķka mikiš af gśmmķ og af bensķni. Nś nį alvöru bķlstjórar aftur tökum į keppninni, en žeir töpušu punktum į mešan žeir voru ķ bišröš į einni akrein. En punktarnir eru ekki ķ aš vera ķ kappakstri žar sem eru tvęr akreinar en žar leggja menn lķnurnar fyrir nęstu žrengingu. Ķ žrišju meirihįttar brekkunni er enn hęgt aš nį hraša eftir erfiša žrengingu ķ hrauninu žar į undan. Nęsta žrenging er fyrir ofan Skķšaskįlann žį gildir aš vera meš góša stašsetningu žvķ loka hrinan er svo kappaksturinn nišur Kambana žar sem tvęr mjög vķšar akreinar eru alla leišina nišur aš žrengingu sem nęr aš hringtorginu viš Hveragerši. Hér gildir aš aka eins og sjįlfasti Schumacher ķ misvķšum beygjum. Viš žrenginguna nešst ķ brekkuna žarf aš leggja allt undir. Žaš žarf ekki nema um hįlfan meter af akrein til aš komast fram śr ef mašur fer bara nógu hratt. Žarna rįšast śrslitin žvķ akreinin aš hringtorginu ķ Hveragerši er bara til aš hrósa happi eša harma skort į įręši.

Žaš ber aš žakka yfirvöldum vegamįla aš leggja svona krefjandi kappakstursbraut og hanna hana fyrir allar geršir bķla. Žaš er til dęmis hund leišinlegt aš keyra til Keflavķkur į tveimur akreinum alla leiš. Žar keyra menn mest į leyfilegum hraša. En į leišinni til Hverageršis žarf mašur aš beita öllum śrręšum sem standa til boša til aš keyra misjafnlega hratt, alltaf hęgt į einni akrein en eins og andsetinn į tveimur.

Vonandi fara yfirvöld umferšamįla ekki aš leggja tveggja akreina vegi um allar trissur. Žar vęri hęttan talsvert minni og akstur minna krefjandi. Žaš mętti fjölga frekar leišum meš eina og tvęr akreinar til skiptis, kannski ef til vill setja einbreišar brżr hér og žar. Žaš vęri bęši hęttulegra og krefšist žess aš menn vęru mun įręšnari į vegum śti.


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband